Onlangs bracht de Paus een bezoek aan Canada waar hij namens de Rooms-Katholieke Kerk excuses aanbood voor de misstanden die in naam van de kerk hebben plaatsgevonden. Afschuwelijk als zoiets je overkomt en het leed niet wordt erkend. Nu is er dan eindelijk erkenning; de Paus gaat diep door het stof. Voor gelovigen is dit gebaar belangrijk, het hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk erkent schuld.
Paus Franciscus draagt maandag in Canada een traditionele verentooi, na een toespraak in Maskwacis, een inheemse gemeenschap in de provincie Alberta. De paus bood daar excuses aan voor de rol van de Katholieke Kerk bij de voormalige kostscholen voor inheemse kinderen. Foto Guglielmo Mangiapane / Reuters
Uit naam van het geloof konden deze misstanden doorgang vinden; de kerkelijk leiding keek weg. Ik vraag me altijd af hoe zoiets kan, kan blijven voortbestaan. En wat het celibaat in hemelsnaam voor toegevoegde waarde heeft; het onderdrukken van menselijke behoeften leidt tot praktijken die het daglicht niet kunnen verdragen. Het wordt echter bedekt, mag niet in de openbaarheid komen en wordt ontkend. Dit is al eeuwen het geval. Diezelfde verbazing had ik toen ik het boek Willem die Madoc maakte - Nico Dros - las.
In deze vertelling komt Beda, een aangespoelde vondeling die bij een abt wordt gebracht, in aanraking met de duistere kanten van geloofsuitdragers. Hij, een vermeend koningskind, wordt opgeleid tot kopiist en raakt in vervoering van taal; niet alleen die uit het Heilige Schrift maar ook verhalen uit de Oudheid. Dat er wrede en boosaardige monniken zijn, wordt hem al snel duidelijk. Hij veracht deze geestelijken die in zijn ogen lui en incompetent zijn; als een van deze monniken hem en andere kinderen verkracht, neemt hij wraak. Dit komt hem echter duur te staan en hij moet vluchten voor zijn leven.
In zijn vlucht ontmoet hij verschillende vrouwen die hem ieder op eigen wijze kennis van de wereld bij brengen. Door zijn kennis en kunde op de juiste manier in te zetten, wordt hij de rechterhand van invloedrijke mannen. Hij weet bij graaf Himcar een jarenlange bestaande pachtvorm om te vormen tot een sociaal rechtvaardiger stelsel waar arbeiders loon naar werk krijgen. Naast deze verdiensten vermaakt hij het hof met zijn vertellingen over de streken van de sluwe vos Reynaert uit het epos Van den vos Reynaerde. Ook hier is hij niet meer veilig en beroofd en berooid komt Hadewijch op zijn pad. Samen met zijn minne beleeft hij een mooie tijd vol met Dietse gedichten en liederen.
Dros weet op een pakkende wijze de liefde voor taal te beschrijven. De tijdsgeest van het verhaal wordt subliem verbeeld aan de hand van luisterrijke beschrijvingen van middeleeuwse taferelen. Het is alsof je er zelf een beetje deelgenoot van bent. Ook de vragen die Beda, later Madoc en nog later Willem zichzelf stelt, komen bij je binnen. Zijn afkeer van uitdragers van het geloof die hun ambt misbruiken is voelbaar.
Deze roman, een samensmelting van historische feiten en fictieve personages die zo beschreven worden dat ze authentiek zijn, heeft mij vanaf het begin gegrepen. Dros weet het leven van de hoofdpersoon Beda, later Madoc en ten slotte Willem boeiend te beschrijven. Hij maakt de middeleeuwen voor een nieuwsgierige leek toegankelijk en bezorgt deze met enige regelmaat een glimlach. De woordkeuze is hier mede debet aan: ridders die 'tafels afschuimen' deed mij denken aan Malle Babbe. Ook hier wordt een dame de maat gemeten door heren van goed fatsoen. De vraag rijst, terecht, in hoeverre de hoofse ridders goed fatsoen hebben. Woorden zoals oorlam, vuige, brevieren, gribus, brisante en lucide worden verhoudingsgewijs optimaal gebruikt.
Al met al een roman die qua verhaal en taalgebruik van meet af aan weet te boeien.
Een uitvoerigere beschrijving van mijn leeservaring over dit meesterwerk is te lezen via deze link.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten