Een ouderwets raketje en je bent weer helemaal terug in de tijd

Als je geveld bent door corona, is er maar een remedie: je laten verwennen door je geliefde. Vorige week was heb ik mijn geliefde eega vertroeteld. Hij was aan het bed gekluisterd maar we hoefden we - dankzij de nieuwe richtlijnen - niet in quarantaine, hij alleen in isolatie. Ik mocht dus nog naar buiten en even boodschappen doen. Zelf had ik - toen - geen klachten en met de benodigde afstand allerlei lekkers in huis gehaald. Zoals het aloude ijsje van Ola: het raketje. 

De smaak is nog steeds even lekker, het schijnt dat de samenstelling een aantal jaren eens is veranderd, maar dat protesten ervoor gezorgd hebben dat ze het weer veranderd hebben in de oorspronkelijke smaak. Blijkbaar was de gezondere toevoeging van fruit niet wat de consument wilde -  volgens dit artikel en is gehoor gegeven aan de wens van de klant, die is immers koning. Toch hebben wij de indruk dat het ijsje vroeger anders was, namelijk meer rood in het topje in plaats van een dunne roodroze coating bovenop gele body. Misschien is onze herinnering vertroebeld, op zoek naar mogelijke veranderingen in de samenstelling, kwam ik alleen die actie tegen 'geef de raket zijn oude topje terug' maar waarin in 2007 slechts tijdelijk de samenstelling was gewijzigd. 

Niet alleen een raketje roept herinneringen aan vroeger op, een fragment uit een verhaal kan mij ook zomaar terugbrengen naar hoe het ooit was. Teksten kunnen ervoor zorgen dat je je weer ergens thuis voelt, of juist het gevoel van ontheemd zijn weer oproept. Sinan Çankaya beschrijft in zijn boek Mijn ontelbare identiteiten dat hij zich vaak niet thuis voelt, de Ander is en worstelt hoe daarmee om te gaan. Ik ben net begonnen in dit boek en lees af en toe een paar hoofdstukken van zijn persoonlijke relaas. Wat me in het begin reeds raakte, was de zin 'Er moest meer zijn dan de plek waar je bent geboren.'

Zoals in een eerdere blog over je afkomst, waar je wieg staat, blijft dit een kwestie die de gemoederen bezighoudt. De plek waar je geboren bent, geeft je de eerste herinneringen mee. De Russische dissident Maxim Osipov, opgegroeid in een communistisch regime beschrijft in een interview De Groene het als volgt: 'Als kind leerde ik al constant te liegen, dubbeldenken .... mijn ouders leerden dat school iets anders was dan dat we thuis bespraken.'  Hij heeft hier een term voor, namelijk 'vaccinatie tegen het leven'. 

Hoe pijnlijk ook, het is waar. In je jonge jaren word je gevoed en opgevoed en dat neem je allemaal mee in je verdere leven. Waar je ook naartoe gaat. Soms roept dat herkenning op bij een lezer, of krijgt een lezer een kijkje in hoe een ander leven, op een andere plaats, eruit ziet. Een aantal jaren geleden ontdekte ik door toedoen van het boek Kind 44 wat de invloed van opgroeien in een communistisch land je gedrag beïnvloedt. Ik had altijd wat moeite met de achterdochtige houding van een vriendin van mij, opgegroeid in de toenmalige Volksrepubliek Hongarije. Zij was altijd wantrouwig over de intenties van iemand, nam nooit zonder meer iets aan en was achterdochtig. Voor mij, altijd uitgaand van de goede bedoelingen van iemand, niet altijd terecht, maar toch, was deze houding iets wat ik moeilijk vond om te begrijpen. Pas toen ik las hoe de hoofdpersoon in Kind 44, Leo een ambitieuze en zeer toegewijde agent in dienst van de geheime dienst, niemand kon vertrouwen viel bij mij het kwartje. Ergens in het verhaal, dat gaat over hoe hij op zoek gaat naar een seriemoordenaar en gebaseerd blijkt te zijn op een waargebeurd verhaal, biecht zijn vrouw aan hem op dat zij met hem getrouwd is, omdat zij bang was dat hij haar anders zou laten oppakken. In die tijd, 1953 in de Sovjet Unie, was het mogelijk dat een buurman, vriend, collega of wie dan ook  aan de geheime dienst doorgaf dat jij je 'verdacht' gedroeg. Trouwen, omdat je dan minder kans hebt om niet door de geheime dienst in de gaten te worden gehouden; wat een basis voor liefde! Gelukkig blijkt de liefde later wel te groeien en in de vervolgboeken komen zij dichter bij elkaar.

Wat ik met het uitstapje naar dit boek duidelijk wilde maken, is dat je je jeugdervaringen altijd bij je draagt. 

Iets heel anders: ik wist niet dat Kind 44 gebaseerd was op een de seriemoordenaar  Andrej Tsjikatilo. In het boek komt wel heel duidelijk naar voren dat de seriemoorden lange tijd zijn gang kon gaan, omdat het door de staat werd verzwegen. Gelukkig dat Leo, die aanvankelijk geen twijfels had over de Partij, zijn vraagtekens heeft en openlijk twijfelt, iets wat hem natuurlijk niet in dank wordt afgenomen. 

In mijn lessen over fictie, mijn favoriete onderdeel dat snap je wel, probeer ik het vuur dat ik heb voor verhalen op de kinderen over te brengen. Een boek lezen is als gratis op avontuur gaan. Je wordt deelgenoot van een ander leven, een ander iemand en leert op die manier een andere wereld ontdekken, een wereld anders te zien. Het zet je aan aan het denken of soms herken je er- een deel van - jouw leven in. Een boek heeft zoveel te bieden!

Het boek Willem die Madoc maakte heb ik inmiddels uitgelezen. Ik laat het nog even bezinken en zal mijn leeservaring delen. Ook ik heb weer een reis - deze keer in het verleden - gemaakt en veel mooie dingen 'gezien en beleefd'. En dat allemaal omdat iemand de moeite heeft genomen zijn verhaal aan het papier toe te vertrouwen, waarvoor mijn hartelijke dank Nico Dros!